Figurenreeksen en matrices oefenen

De vijf regels

Hoe ingewikkeld een figurenreeks ook oogt, de verandering van figuur naar figuur volgt vrijwel altijd een of meer van deze regels:

• Draaien. De figuur draait elke stap een vaste hoek, meestal 45 of 90 graden, met of tegen de klok in. Let op of hij draait of spiegelt; dat zijn verschillende regels.
• Aantal. Het aantal elementen (stippen, lijnen, hoeken) neemt met een vast getal toe of af.
• Vulling. De kleur of arcering wisselt volgens een patroon: gevuld, open, gestreept, en weer opnieuw.
• Grootte. Een element groeit of krimpt met vaste stappen.
• Positie. Een element verplaatst zich langs een vaste route, bijvoorbeeld de hoeken van een vierkant met de klok mee.

De moeilijkheid zit erin dat een opgave meestal twee of drie regels tegelijk toepast, elk op een ander element. De vorm wisselt, terwijl de vulling volgens een ander ritme wisselt en er een stip meebeweegt. De kunst is de elementen apart te bekijken.

Zo leest u een matrix

Een matrix is een raster van meestal 3 × 3 figuren waarvan de laatste ontbreekt. Het verschil met een reeks: de regels werken in twee richtingen. Vaak geldt één regel per rij (van links naar rechts) en een andere per kolom (van boven naar beneden). Soms is de derde figuur in elke rij een combinatie of juist een "verschil" van de eerste twee.

1. Bekijk de eerste rij: wat verandert er van cel 1 naar cel 2 naar cel 3?
2. Controleer of dezelfde regel voor de tweede rij geldt.
3. Bekijk daarna de kolommen op dezelfde manier.
4. Pas beide regels toe op de lege cel en vergelijk met de opties; schrap eerst de opties die de rijregel breken, dan die de kolomregel breken.

In tests met een hoog plafond, zoals de Mensa-stijl IQ-test, worden de regels abstracter (het aantal snijpunten van lijnen, de som van de hoeken) en tellen alleen de laatste opgaven mee voor het onderscheid tussen hoog en zeer hoog.

Zes oefenopgaven

Kies A, B, C of D. Na je klik zie je de regel.

Tips uit de praktijk

• Benoem de verandering in woorden ("draait een kwartslag, één stip erbij"). Wat je kunt benoemen, kun je toepassen.
• Werk van eenvoudig naar samengesteld: eerst vorm, dan vulling, dan aantal, dan positie.
• Kijk naar de opties als de reeks je niets zegt. De opties verraden vaak welke eigenschappen er toe doen: verschillen ze in draaiing, dan is draaiing de regel.
• Vertrouw niet op je eerste indruk bij spiegelen versus draaien. Draai desnoods het scherm of het papier in gedachten mee.