Bij een assessment heet de IQ-test meestal capaciteitentest, en hij bepaalt vaker dan kandidaten denken of ze doorgaan naar de volgende ronde. Het goede nieuws: het is het onderdeel van een assessment waar voorbereiding het meest oplevert. Dit is hoe zo'n test in elkaar zit en hoe je je voorbereidt.
Laatst bijgewerkt op 4 september 2026 · Team IQ-EXAMS.COM
Een capaciteitentest is een intelligentietest die is toegesneden op werk: hij meet hoe snel en nauwkeurig je nieuwe informatie verwerkt, patronen ziet en logisch redeneert. De onderdelen zijn dezelfde als in een IQ-test, maar de uitslag wordt niet als één IQ gepresenteerd. Werkgevers krijgen een score per onderdeel, vergeleken met een normgroep van het gevraagde niveau (mbo, hbo of wo), meestal als percentiel of als sten-score van 1 tot 10.
| Onderdeel | Wat het meet | Oefenpagina |
|---|---|---|
| Cijferreeksen | Numeriek redeneren | Cijferreeksen oefenen |
| Figurenreeksen, matrices | Abstract redeneren | Figurenreeksen oefenen |
| Analogieën, woordrelaties | Verbaal redeneren | Analogieën oefenen |
| Syllogismen | Logisch redeneren | Syllogismen oefenen |
| Rekenvaardigheid, tabellen en grafieken | Numeriek redeneren met gegevens | – |
| Ruimtelijk inzicht (technische functies) | Figuren draaien en vouwen | – |
Steeds vaker online, vooraf thuis, als eerste selectiestap; soms nogmaals onder toezicht op het assessmentcentrum ter controle. Elk onderdeel heeft een strakke tijdslimiet, meestal krap genoeg om niet alle vragen af te krijgen: het tempo is onderdeel van de meting. Sommige tests zijn adaptief en passen de moeilijkheid aan je antwoorden aan. Bekende Nederlandse aanbieders zijn LTP, Ixly en Hudson; internationaal SHL en Cubiks. De stijl verschilt per aanbieder, de onderliggende vraagtypen niet.
Een variant die je in Amerikaanse en internationale bedrijven tegenkomt, is de Wonderlic: vijftig gemengde vragen in twaalf minuten, met een ruwe score waarbij rond de twintig goede antwoorden gemiddeld is. Op deze site kun je een Wonderlic-stijl test proberen.
Een capaciteitentest is een van de best onderbouwde voorspellers van werkprestaties die selectiepsychologen hebben, en daarom wordt hij zo veel gebruikt. In de praktijk gebruiken werkgevers de uitslag op drie manieren: als drempel (onder een bepaald percentiel geen vervolg), als een van meerdere bronnen naast interview, persoonlijkheidsvragenlijst en werksimulatie, en als gespreksstof in de terugkoppeling. Een lage score op één onderdeel is zelden op zichzelf beslissend; een consistent laag profiel op het gevraagde niveau meestal wel.
Je hebt in Nederland recht op inzage in je resultaten en op een toelichting, en je mag als eerste beslissen of het rapport naar de opdrachtgever gaat. Dat staat in de beroepscode van het NIP, waaraan psychologen bij assessmentbureaus gebonden zijn. Vraag er zo nodig naar.
Formeel niet: er is geen voldoende of onvoldoende. Werkgevers hanteren wel vaak een ondergrens per functie, bijvoorbeeld "minimaal gemiddeld op hbo-niveau". Onder die grens is de kans op een vervolg klein.
Ja, juist hier. Een capaciteitentest heeft een strakke tijdslimiet en vaste vraagtypen; wie die kent, verliest geen tijd aan onwennigheid. Het effect is meestal enkele punten of een tiental percentielpunten, vooral voor wie nog nooit zo'n test deed.
Ja. Volgens de beroepscode van het NIP heb je recht op inzage en een toelichting, en beslis je in beginsel zelf of het rapport aan de opdrachtgever wordt verstrekt.